Zdrowy cykl miesiączkowy wynika z równowagi między estrogenami a progesteronem. Dzięki tej właściwej proporcji miesiączki są regularne i bezbolesne, cykle są owulacyjne, a PMS nie występuje. To bardzo precyzyjny proces przygotowywania Twojego ciała na ewentualne zapłodnienie. Pora przyjrzeć się temu duetowi hormonalnemu.
Estrogeny
Mówimy „estrogeny” w liczbie mnogiej, bo to grupa hormonów, a nie jeden związek. Powstają przede wszystkim w jajnikach, ale także w tkance tłuszczowej, nadnerczach, a w niewielkich ilościach – również w mózgu. Często nazywa się je „żeńskimi hormonami”, bo w okresie dojrzewania odpowiadają za rozwój żeńskich cech płciowych. U dorosłych kobiet ich główną rolą jest uruchamianie owulacji: wysyłają do mózgu sygnał, że jajniki są gotowe, pobudzają produkcję płodnego śluzu i pogrubiają endometrium (błonę śluzową macicy). Estrogeny sa wydzielane w sposób ciągły a więc powinny być obecne w naszym organizmie w odpowiednich proporcjach (musimy pamiętać o eliminacji nadmiaru estrogenów).
Trzy kluczowe estrogeny
Estron (E1) – dominuje po menopauzie; bywa też wyższy u młodych kobiet z przedwczesnym wygasaniem czynności jajników.
Estradiol (E2) – najważniejszy w wieku rozrodczym. Informuje przysadkę, że pora uwolnić komórkę jajową (start owulacji), pogrubia endometrium i inicjuje powstawanie płodnego śluzu.
Estriol (E3) – w ciąży produkowany w dużych ilościach przez łożysko.
Jak działają estrogeny
- wpływają na płodność
- powodują wzrost poziomu Twojego libido
- sprzyjają pracy Twojego mózgu- zwiększają poziom seretoniny i dopaminy co powoduje, że jesteś bardziej skupiona przez co masz lepsze zdolności do nauki i zapamiętywania
- zwiększają wrażliwość na insulinę
- wpływaja pozytwynie na budowę mięśni
- przyczyniają się do zdolności regeneracyjnych organizmu
Krok po kroku: jak cykl przygotowuje Cię na zapłodnienie?
1.🩸 Miesiączka
Poziom estrogenów jest niski. Organizm skupia się na złuszczeniu endometrium. To czas, kiedy możesz czuć większe zmęczenie, chęć wyciszenia i odpoczynku.
Po zakończeniu krwawienia miesięcznego jajniki zaczynają intensywnie produkować estrogeny, rozpoczyna się:
2.🌱 Faza folikularna – budowanie „sceny” pod owulację
To czas od pierwszego dnia krwawienia do owulacji.
W tym czasie:
W jajniku dojrzewa grupa pęcherzyków, z której wyłoni się ten jeden „dominujący”.
Rośnie poziom estradiolu (E2) – im bliżej owulacji, tym wyższy.
Estrogeny:
pogrubiają endometrium,
sprawiają, że pojawia się płodny śluz (przezroczysty, rozciągliwy, „białkowy”),
często poprawiają nastrój, energię i libido.
Twoje ciało zachowuje się tak, jakby mówiło:
„Jestem gotowa. Jeśli pojawi się plemnik – mamy warunki na poczęcie”.
3. 🌸Owulacja – moment, w którym wszystko jest „najbardziej gotowe”
Kiedy estradiol jest wystarczająco wysoki, mózg odpowiada tzw. pikiem LH (hormonu luteinizującego). To on „przebija” pęcherzyk i uwalnia komórkę jajową.
Wokół owulacji dzieje się kilka ważnych rzeczy:
śluz szyjkowy jest najbardziej płodny – ułatwia plemnikom drogę do komórki jajowej,
szyjka macicy jest bardziej otwarta i miękka,
wiele kobiet czuje wyraźniejszy wzrost libido, lekkość w ciele, napływ energii.
To najbardziej płodne dni cyklu – Twoje ciało jest wtedy realnie przygotowane na zapłodnienie.
4. 🍂 Faza lutealna – przygotowanie „gniazdka” na zarodek
Po owulacji z pękniętego pęcherzyka powstaje ciałko żółte, które zaczyna produkować progesteron.
Progesteron:
dalej przygotowuje i „uspokaja” endometrium,
podnosi temperaturę ciała (widoczne w obserwacjach temperatury),
pomaga utrzymać ewentualną wczesną ciążę.
W tym czasie estrogeny nadal są obecne, ale to progesteron gra pierwsze skrzypce. Jeśli dojdzie do zapłodnienia i zarodek zacznie się zagnieżdżać, organizm „dostaje sygnał”, aby nie wywoływać miesiączki.
Jeśli zapłodnienia nie będzie – ciałko żółte zanika, spadają progesteron i estrogeny i… zaczyna się krwawienie miesiączkowe. Cykl przygotowań do zapłodnienia startuje od nowa.
Do czego prowadzi nadmiar estrogenów
Jeśli estrogenów jest za dużo w stosunku do progesteronu (mówimy czasem o dominacji estrogenowej), ciało zaczyna o tym mówić objawami. Możesz wtedy obserwować:
- nasilenie objawów związanych z PMS
- bardziej bolesne i obfite miesiączki
- problemy z zajściem w ciążę
- problemy skórne
- zwiększają ryzyko rozwoju nowotworów estrogenozależnych
Kiedy badamy estradiol?
Estradiol badamy między 3 a 5 dniem cyklu menstruacyjnego, a jeśli chcesz sprawdzić proporcje estrogenów do progesteronu (czyli tzw. dominację estrogenową), to badania robimy 7 dni po owulacji lub 7 dni przed spodziewaną miesiączką.
Jak możesz obserwować, gdy ciało przygotowuje się do zapłodnienia?
Jeśli starasz się o ciążę (lub po prostu chcesz wiedzieć, co się w Tobie dzieje), możesz zacząć:
obserwować śluz szyjkowy – jak zmienia się konsystencja, ilość, odczucia w okolicy intymnej,
zwracać uwagę na sygnały owulacji (ból owulacyjny, wrażliwe piersi, wzrost libido),
mierzyć temperaturę ciała – klasycznie termometrem albo nowoczesnym narzędziem pomiarowym, np. pierścieniem owulacyjnym, który rejestruje temperaturę w czasie snu. A w aplikacji pokazuje wykres Twojego cyklu (zdjęcie poniżej).
Dzięki temu widzisz na własne oczy, jak Twoje ciało co miesiąc przygotowuje się do zapłodnienia – nawet jeśli w danym cyklu do ciąży nie dojdzie.
